มอมแมมได้วิ่งและวิ่งเล่นเป็นประจำมาตลอด ครูเองก็คิดว่าแค่นี้น่าจะพอแล้ว
จนครูเริ่มให้มอมแมมฝึกเพิ่มกล้ามเนื้อขาหน้าและขาหลัง และยืดเหยียดกล้ามเนื้อบนแท่นสเต็ป ครูเห็นว่ามอมแมมแข็งแรงขึ้น และหลาย ๆ อย่างดีขึ้น ทั้งที่ก่อนหน้านี้ก็ไม่ได้ขาดการออกกำลังกายเลย
เลยเกิดคำถามว่า การวิ่งเล่นอย่างเดียวยังไม่พอจริงไหม ครูลองไปหาว่างานวิจัยว่ายังไง
วิ่งเล่นกับฝึกกล้ามเนื้อ ต่างกันยังไง
- วิ่งเล่น: ได้หัวใจ ได้ปอด ได้ใช้พลังงาน แต่น้องจะใช้กล้ามเนื้อแบบเดิม ๆ ตามท่าที่ถนัด
- ฝึกกล้ามเนื้อและการทรงตัว: ให้น้องยืน ก้าว หรือทรงตัวในท่าที่กำหนด เช่น ยืนบนแท่นที่สูงไม่เท่ากัน กล้ามเนื้อที่ปกติไม่ค่อยได้ใช้จะต้องออกแรง
- ยืดเหยียด: ช่วยให้ข้อต่อขยับได้กว้างขึ้น
ทั้งสามอย่างไม่ได้มาแทนกัน แต่เสริมกัน
งานวิจัยบอกอะไร
วิ่งร่วมกับฝึกกล้ามเนื้อ 8 สัปดาห์ (สวีเดน, 2024) ทีมจาก Swedish University of Agricultural Sciences (Söder และคณะ) ให้หมาสุขภาพดี 21 ตัววิ่งจ๊อกกิ้งและฝึกกล้ามเนื้อกับเจ้าของนาน 8 สัปดาห์ พบว่า
- คะแนนรูปร่าง (body condition score) ลดลง แต่น้ำหนักตัวเท่าเดิม
- รอบอกและรอบท้องเล็กลง ส่วนรอบต้นขาใหญ่ขึ้น
- ผู้วิจัยตีความว่า สัดส่วนไขมันกับกล้ามเนื้อของน้องเปลี่ยนไป
ข้อจำกัด: งานนี้ไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ และวัดด้วยสายวัด ไม่ได้วัดไขมันหรือกล้ามเนื้อโดยตรง
ฝึกกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัวทุกสัปดาห์ (สหรัฐฯ, 2022) ทีมจาก Washington State University (Sellon และ Marcellin-Little) สำรวจหมาที่เล่นกีฬา agility กว่า 1,200 ตัว ในจำนวนนี้ 260 ตัวเคยเอ็นไขว้หน้าเข่าฉีก (CCL) พบว่า
- หมาที่ได้ฝึกการทรงตัวและกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัวอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง มีโอกาสเอ็นไขว้ฉีกต่ำกว่า
- ผู้วิจัยบอกว่าเป็นรายงานแรกที่แสดงความสัมพันธ์นี้ในหมา agility
ข้อจำกัด: เป็นแบบสอบถามออนไลน์ บอกได้แค่ว่า "สัมพันธ์กัน" ยังไม่ได้พิสูจน์ว่าการฝึกเป็นสาเหตุที่ทำให้เอ็นไม่ฉีก และสำรวจเฉพาะหมา agility
ยืดเหยียด 21 วัน (อังกฤษ, 2007) ทีมจาก Royal Veterinary College (Crook และคณะ) ให้เจ้าของลาบราดอร์ที่เป็นข้อเสื่อม 10 ตัว ยืดข้อให้น้อง 10 ครั้ง ค้างครั้งละ 10 วินาที วันละ 2 รอบ นาน 21 วัน พบว่าข้อต่อขยับได้กว้างขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
ข้อจำกัด: หมาน้อย สายพันธุ์เดียว และเป็นหมาที่ข้อเสื่อมอยู่แล้ว ไม่ใช่หมาทั่วไป
สรุปจากงานวิจัย
หลักฐานยังมีไม่มาก และส่วนใหญ่เป็นงานขนาดเล็ก แต่ไปในทางเดียวกันว่า การฝึกกล้ามเนื้อและการทรงตัวให้ผลบางอย่างที่การวิ่งอย่างเดียวอาจไม่ได้ เช่น กล้ามเนื้อต้นขาที่ใหญ่ขึ้น และความเสี่ยงเอ็นไขว้ที่ต่ำกว่าในหมา agility
สิ่งที่ครูเห็นกับมอมแมมจึงไม่ได้แปลกเลย แต่ข้อนี้ยังเป็นประสบการณ์ของครูกับน้องตัวเดียว ไม่ใช่ข้อพิสูจน์
อยากเริ่มบ้าง ทำยังไงดี
- ตรวจกับสัตวแพทย์ก่อน: โดยเฉพาะน้องสูงวัย น้องที่น้ำหนักเกิน หรือเคยเจ็บข้อ
- เริ่มที่พื้นไม่ลื่น: ถ้าพื้นลื่น น้องจะเกร็งผิดท่า บ้านครูใช้แผ่นกันลื่น
- เริ่มต่ำ ๆ และสั้น ๆ: ค่อย ๆ เพิ่มความสูงหรือเวลา ให้น้องยังสนุกอยู่
- ไม่บังคับดึงหรือยืดข้อเอง: งานปี 2007 เป็นการยืดภายใต้โปรแกรมของนักวิจัย ถ้าอยากยืดข้อให้น้อง ควรให้สัตวแพทย์หรือนักกายภาพสัตว์สอนท่าก่อน
- ใช้อุปกรณ์ที่มั่นคง: ครูใช้แท่นสเต็ปที่ปรับความสูงได้ ให้มอมแมมยืนขาหน้าและขาหลังบนแท่น
เมื่อไรควรหยุดและพาไปหาหมอ
ถ้าน้องเดินกะเผลก ไม่ยอมลงน้ำหนักขาใดขาหนึ่ง ร้องเวลาขยับ หรือขาสั่นมากหลังฝึก ให้หยุดฝึกและพาไปพบสัตวแพทย์
สรุป
วิ่งเล่นทุกวันดีมากอยู่แล้ว แต่อาจยังไม่ครบ การเพิ่มการฝึกกล้ามเนื้อ การทรงตัว และการยืดเหยียดสั้น ๆ ช่วยให้น้องแข็งแรงขึ้นได้ อย่างที่ครูเห็นกับมอมแมม
แล้วน้องบ้านคุณล่ะ นอกจากวิ่งเล่นแล้ว เคยลองฝึกกล้ามเนื้อหรือยืดเหยียดให้น้องบ้างไหม?
แหล่งอ้างอิง
- Söder, J., Roman, E., Berndtsson, J., Lindroth, K., & Bergh, A. (2024). Effects of a physical exercise programme on bodyweight, body condition score and chest, abdominal and thigh circumferences in dogs. *BMC Veterinary Research*, 20, 299.
- Sellon, D. C., & Marcellin-Little, D. J. (2022). Risk factors for cranial cruciate ligament rupture in dogs participating in canine agility. *BMC Veterinary Research*, 18, 39.
- Crook, T., McGowan, C., & Pead, M. (2007). Effect of passive stretching on the range of motion of osteoarthritic joints in 10 labrador retrievers. *Veterinary Record*, 160(16), 545–547.
เกี่ยวกับผู้เขียน: ครูวุฒิ ครูฝึกสุนัขแบบ force-free ของหมาสนุก รับฝึกถึงบ้านในกรุงเทพฯ ผ่านคอร์สพฤติกรรมสุนัขของ Mahidol Channel Academy และสะสม 25 IAABC-approved CEUs จากคอร์สของ Susan Garrett
*บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยของสัตวแพทย์ · ตรวจข้อมูลล่าสุด ต.ค. 2569*